Bytí v diferenci “Farkta olmak” olarak çevrilir. ArtGraduates Fresh Edit open call’ı ve seçilen diğer projeler hakkında daha fazla bilgi.
Mekânsal bir düşünce olarak varlık, karşıtların tasavvurlarını kendine yardımcı edinir – yukarı ve aşağı, içerisi ya da dışarısı, uzak ya da yakın… Fiziksel dünyaya ve kavramların imgesel dünyasına yerleşimimize dair tasavvurlar, bu pozitifler ve negatifler içinde birinden ötekine geçer, birbirini tanımlayan ve böylece birbirine akan karşıt kavramlar içinde kıpırdanır ve titrer.
Bir şey, olmadığı şeyle çatışma ve iç içe geçme hâlinde olmaktan başka nasıl var olabilir? Çünkü aydınlık olmadan karanlık, kaos olmadan düzen yoktur. Böyle bir düşünce akışı dünyayı ve bizi, gizemliye karşı bilineni tanımlar ve bizi varlığımızın bağlamına, varoluşumuzun alanına yerleştirir.
Varoluşa bir tür temel karşıtlar, ritimler karmaşası olarak bakan bu görüşte, onları yalıtma, çıplak temel geometrileri içinde inceleme çabası büyüleyicidir. Böylece Alice Marková’nın işlerinde yatay ve dikey, düzenli ve düzensiz ritimler buluşur ve onların karşılaşmasında ilgi ve dikkat saklıdır. Ritimlerden hiçbirinin tek başına uyandıramayacağı bir merak; çünkü her biri tekdüzeliği içinde bilinçdışının insafına kalmıştır, bir bakıma saatin monoton tik takının ancak saat başı vuruşu onu böldüğünde dikkatimizi çekmesi gibi.
Ancak perspektifin, yani kendi konumumuzun karşıtlığı yarattığı bir çatışma da mümkündür; Helena Ticháčková’nın resimlerinde olduğu gibi. İçeriye, fare kapanının kapalılığının bilinmeyen derinliklerine bakış ile dışarıya, çatı katı penceresinden dışarının gizemine bakış, aralarında bakışların farklılığını yaratır. Ne var ki insanı karşılarında neredeyse bir çemberin üzerindeymiş gibi konumlandırırlar; bu çemberde iki resmin her biri, bizden ters yöne doğru yola çıkan ve çemberin öbür yanında, gözün erişemeyeceği bir uçta ötekine değen bir yarım çemberdir. Bununla bize iç içe geçmelerini, hem de bilinmeyenin parlaklığı içinde sunarlar. Karşıt ritimlerin çatışması bu kez temas noktasında aynı tonu yaratır. Böylece bu eş parçalar, görünüşe göre, belirli bir dengeye ulaşma, birbirinin içine yerleşme gibi dikkate değer bir özelliğe sahiptir. Gizemli ve tanımlanamaz olan, bilinen ve adlandırılabilir olandan ayrılır.
Oysa tasavvur eden, farklılıklara dair bu tasavvurlar aracılığıyla kendini varlığa yerleştiren zihin betimlemeyi arzular. Adlandırılamaz bir alan olarak gizem, düşünen varlığın ilgisinin merkezine ve bu örneklerde resimlerin merkezine de çekilir.
Kolayca tanınabilir olanın içine yerleştirilmiş tuhaflığın Karel Řepa’nın resminde de bizi merak ve heyecanla doldurmasının bir nedeni de budur. Ağaçların bilinen, düzensiz çizgileri ve gölgesi, beyaz nesnenin bilinmeyen, yapay kenarlarını kavramaya çalışıyor gibidir, sanki onunla tek bir manzarada birleşmek istercesine. Ve hiçbir zaman tek taraflı olmayan bu karşıtlar sohbetinde bilinmeyen nesne yanıt verir. Düzenli açılarıyla tedirgin eder, gizemlinin parlaklığıyla orman manzarasını tuhaf ve bilinmeyen bir şeye dönüştürür.
Demek ki bu, adlandıran ve yerleştiren, karşıtları belirleyen ve onların çatışması ve sınırları aracılığıyla kendi içinde yönünü bulan düşüncenin manzarasıdır. Ve insan tam da böyle bir düşünceyle tanımlandığından, o da kendini adlandırma çabasında madalyonun bir yüzü hâline gelir. Böylece algılama ve yorumlama sevinci, kendi gerçek karşıtına, yani adlandırılamaz, tasvir edilemez bir şeye, düşüncenin ve tasavvurun sınırının ötesindeki bir tür gizeme duyulan merakla taşar: ormandaki beyaz nesneye ya da dikkatimizin tam merkezinden yayılan yumuşak ışıltıya.
