Bytí v diferenci znaczy w przekładzie Bycie w różnicy. Więcej o open callu ArtGraduates Fresh Edit i o pozostałych wybranych projektach.
Bycie jako myśl przestrzenna bierze sobie do pomocy wyobrażenia przeciwieństw – w górze i w dole, wewnątrz czy na zewnątrz, daleko albo blisko… Wyobrażenia o naszym osadzeniu w świecie fizycznym i w wyobrażonym świecie pojęć przesuwają się w tych pozytywach i negatywach od jednego do drugiego, błądzą i drżą w przeciwstawnych koncepcjach, które nawzajem się definiują i przez to przelewają się jedne w drugie.
Jak inaczej coś mogłoby istnieć, jeśli nie w starciu i przenikaniu się z tym, czym nie jest? Bo nie ma ciemnego bez jasnego i nie ma porządku bez chaosu. Taki tok myśli definiuje świat i nas, znane wobec zagadkowego, i osadza nas w kontekście naszego bycia, w przestrzeni naszego istnienia.
W tym spojrzeniu na istnienie jako na plątaninę jakichś elementarnych przeciwieństw, rytmów, fascynujące jest dążenie do ich wyizolowania, do badania ich w nagiej, podstawowej geometrii. Tak w pracach Alice Markovej stykają się rytmy poziome i pionowe, regularne i nieregularne, a w ich wzajemnym spotkaniu kryje się zainteresowanie i uwaga. Ciekawość, jakiej żaden z rytmów nie potrafi wzbudzić, gdy jest osamotniony, bo w swojej jednostajności zostaje wydany na pastwę nieświadomości, mniej więcej tak, jak monotonne tykanie zegara dociera do nas dopiero wtedy, gdy przerwie je bicie godzin.
Możliwe jest jednak także starcie, w którym perspektywa, nasze własne położenie, tworzy opozycję, jak na obrazach Heleny Ticháčkovej. Spojrzenie do wewnątrz, w nieznane trzewia zamknięcia pułapki na myszy, i spojrzenie na zewnątrz, w zagadkę tego, co zewnętrzne, z okna na poddaszu, tworzą między sobą różnicę spojrzeń. Ustawiają jednak stojącego przed nimi człowieka niemal jakby na okręgu, na którym każdy z tych dwóch obrazów jest półokręgiem biegnącym od nas w przeciwną stronę, a oba stykają się w niedostrzegalnym końcu po drugiej stronie okręgu. Tym samym oferują nam swoje przenikanie, i to w jasności nieznanego. Starcie przeciwstawnych rytmów tym razem w swoim zetknięciu wydaje ten sam ton. Pendanty mają więc, jak się zdaje, niezwykłą właściwość osiągania pewnej równowagi, wpasowywania się jeden w drugi. Zagadkowe i nieidentyfikowalne oddziela się od znanego i nazywalnego.
Jednak umysł, który wyobraża sobie, który poprzez te wyobrażenia o różnicach osadza się w byciu, pragnie opisywać. Tajemnica jako obszar nienazywalny zostaje wciągnięta w centrum zainteresowania myślącej istoty, a w tych przypadkach także w centrum obrazów.
Także dlatego dziwność osadzona w tym, co łatwo rozpoznawalne, napełnia nas ciekawością i ekscytacją również na obrazie Karela Řepy. Znane, nierówne linie i cień drzew zdają się próbować uchwycić nieznane, sztuczne krawędzie białego obiektu, jakby chciały połączyć się z nim w jeden krajobraz. A nieznany obiekt w tej rozmowie przeciwieństw, która nigdy nie jest jednostronna, odpowiada. Niepokoi swoimi regularnymi kątami, swoją jasnością tego, co zagadkowe, zmienia krajobraz lasu w coś dziwnego i nieznanego.
To jest więc krajobraz myślenia, który nazywa i osadza, który wyznacza przeciwieństwa i poprzez ich starcie i granice orientuje się w samym sobie. A ponieważ to istota ludzka jest definiowana właśnie takim myśleniem, także ona, w dążeniu do nazwania samej siebie, staje się jedną stroną medalu. I tak radość z postrzegania i interpretowania kipi ciekawością wobec swojego prawdziwego przeciwieństwa, czyli wobec czegoś nienazywalnego, nieprzedstawialnego, wobec jakiejś zagadki poza granicą myślenia i wyobrażeń: wobec białego obiektu w lesie czy łagodnego blasku bijącego z samego środka naszej uwagi.
