Lukáš Kania

Hoewel Lukáš Kania al lange tijd in Praag werkzaam is, wordt zijn verhouding tot ruimte en landschap gevormd door de ervaring van de Noord-Moravische regio waar hij vandaan komt. Een omgeving die getekend is door een industrieel verleden, door de veranderlijkheid van het landschap en door de vervlechting van uiteenlopende culturele invloeden, werd een van de uitgangspunten van zijn denken over het beeld als plaats van onzekerheid. In zijn werk schept hij ogenschijnlijk vertrouwde ruimtelijke situaties die zich bij langere beschouwing van de gewone ervaring beginnen te verwijderen. Horizonten wijken uiteen, ruimtelagen overlappen elkaar en de subtiele kleurovergangen worden verstoord door minuscule afwijkingen die werken als onopvallende “fouten” in de structuur van de werkelijkheid zelf.
De kunstenaar is al lang geïnteresseerd in de momenten waarop ons vertrouwen in de stabiliteit van de wereld begint af te brokkelen. De ruimte in zijn schilderijen is geen vast decor, maar een veranderlijk veld waarin de logica niet langer vanzelfsprekend is. Subtiele perspectiefverschuivingen, onduidelijke verhoudingen tussen de afzonderlijke vlakken of de verstoring van ruimtelijke verbanden wekken het gevoel dat we kijken naar een werkelijkheid die licht “gehackt” en volgens andere regels herschreven is. In recenter werk ontwikkelt de kunstenaar dit principe verder via paradoxale situaties waarin fundamentele fysische verhoudingen elkaar tegenspreken – bijvoorbeeld de positie van de lichtbron en die van de slagschaduw.
Deze schilderijen komen niet alleen voort uit de visuele ervaring, maar ook uit filosofische vragen die samenhangen met de aard van tijd en werkelijkheid. Inspiratie is te vinden bij denkers als Henri Bergson of John Ellis McTaggart, die gangbare voorstellingen van lineaire tijd en objectieve werkelijkheid in twijfel trokken. Kania's schilderijen worden zo visuele experimenten waarin tijd, ruimte en de eigen identiteit aan twijfel worden blootgesteld. Het gaat niet om het zoeken naar antwoorden, maar om het scheppen van situaties die de toeschouwer tot de vraag brengen of hij zich werkelijk in een vaststaande, gegeven werkelijkheid beweegt, of dat alles wat hij vanzelfsprekend acht slechts een constructie van het bewustzijn is. De horizonten in zijn schilderijen blijven daarom open en verwijderen zich steeds verder.